Recepty na sieciowe kłopoty

Jeśli sieć nie działa i jesteś bezradny, szybko sprawdź, gdzie leży źródło kłopotów. Może to wcale nie Twoja wina, a Twój komputer pracuje jak najbardziej poprawnie. Jak bez wielkiego nakładu pracy zlokalizować problem? Przeczytaj poniższy tekst.


Jeśli pewnego niedzielnego ranka obudzisz się i okaże się, że nie ma wody ani gazu, najprawdopodobniej machniesz ręką i powiesz: trudno, zęby i śniadanie mogą poczekać! Gdybyś jednak nie miał dostępu do Internetu, to już byłaby solidna katastrofa. Gdy sieć komputerowa nie działa i w "Quake'a" możesz pograć tylko z komputerem, na pewno nie jesteś zadowolony. Co zrobić w takiej sytuacji? Przede wszystkim sprawdź, czy problem leży po Twojej stronie, czy po stronie usługodawcy. Jeśli sprawa dotyczy małej sieci komputerowej, musisz szybko ustalić przyczynę problemu, by łatwo było go rozwiązać. Na użytek dalszej części artykułu załóżmy, że pracujesz w małej sieci (10-15 komputerów) z dostępem do Internetu przez współdzielone łącze (np. SDI).

Źródła stresów

Sieć komputerowa to grupa wzajemnie połączonych komputerów, mogących wymieniać informacje. Do poprawnego działania niezbędna jest współpraca takich elementów, jak okablowanie, urządzenia aktywne, karty sieciowe i oprogramowanie. Każde z nich to potencjalne źródło awarii.

Awarie okablowania zdarzają się sporadycznie. Najczęściej nie jest to fizyczna usterka nośnika, ale np. rozłączenie kabla czy przypadkowe wyjęcie wtyczki z komputera.

W takim przypadku naprawa jest szybka i łatwa. Gdy jednak dochodzi do uszkodzenia bądź przerwania kabla, możesz mieć poważniejszy problem. Urządzenia aktywne sieci komputerowych, takie jak koncentratory, przełączniki czy routery, również rzadko ulegają uszkodzeniu. Nie należy ich jednak pomijać podczas diagnozowania sieci.

Pozostałe źródła braku komunikacji, czyli awarie kart sieciowych oraz wadliwie skonfigurowane oprogramowanie, zdarzają się najczęściej. W celu odnalezienia przyczyny kłopotów należy się posłużyć prostą techniką eliminującą kolejno każde z wyżej wymienionych źródeł.

Pierwsze kroki

Pierwszym i najważniejszym zadaniem jest rozpoznanie symptomów awarii. Należy odpowiedzieć na następujące pytania: Co działa, a co nie? Czy na przykład nie działa tylko poczta internetowa, czy nie możesz również otwierać stron WWW? Jakie pojawiły się komunikaty o błędach? Czy zmieniłeś jakieś ustawienie, zanim sieć przestała działać? Jak jest skonfigurowany firewall (jeśli znajduje się w sieci)? Pytania te mogą dotyczyć pracy Twojego komputera, ale również komputerów użytkowników zgłaszających problemy.

Z udzielonych odpowiedzi musisz wyciągnąć odpowiednie wnioski. Jeśli na przykład nie możesz odebrać wiadomości z jednego konta pocztowego, a bez kłopotu pobierasz strony internetowe i kopiujesz dane z komputera obok, to problemy powoduje raczej serwer poczty lub niewłaściwe ustawienie konta e-mail. Ponieważ możesz skopiować dane ze stacji obok, problemy z okablowaniem czy kartą sieciową nie wchodzą w grę. Poprawne funkcjonowanie pobierania stron WWW wskazuje, że "wyjście na świat" jest również sprawne.

Dalsze działania będą zależeć od otrzymanych odpowiedzi. Poniżej przeczytasz, jak testować komunikację z Internetem i siecią pracującą z użyciem protokołu TCP/IP.

Ustawienia lokalne

Regułą jest, że diagnostykę sieci zaczyna się od wykorzystania polecenia IPCONFIG (systemy NT, W2K, XP) albo WINIPCFG (dla Windows 9x). IPCONFIG działa z poziomu wiersza poleceń, wypisując aktualną konfigurację protokołu TPC/IP, WINIPCFG zaś to mały program wyświetlający podobne informacje w osobnym oknie w Windows. Rozpoczęcie procedury testowania od tych poleceń daje możliwość zapoznania się z aktualnymi ustawieniami protokołu TCP/IP. Ma to niebagatelne znaczenie wtedy, gdy komputer wykorzystuje adresowanie dynamiczne, czyli oparte na protokole DHCP lub - rzadziej - BOOTP.

W wypadku adresowania statycznego, gdy komputer ma przypisane adresy na stałe, możesz je łatwo znaleźć we właściwościach TCP/IP. Jeśli otrzymujesz adresy przez DHCP, może się zdarzyć, że przydzielający je komputer z różnych powodów nie spełnił swojego zadania (np. był wyłączony lub wyczerpał limit adresów do przydziału). W takim przypadku stacje albo nie będą miały przypisanych adresów (w Windows 95 i NT w polu adres IP pojawi się 0.0.0.0), albo przydzielą sobie te adresy same (w Windows 2000, XP i 98 adres IP będzie zawierał wartość rozpoczynającą się od 169.254.xxx.yyy).

Jeśli wydanie polecenia IPCONFIG wyświetli tylko napis "Konfiguracja IP systemu Windows" i nic poza tym, sprawdź, czy są i zostały włączone połączenia sieciowe w folderze Połączenia sieciowe.

We właściwościach każdego ze zdefiniowanych połączeń znajduje się bardzo przydatna opcja (system XP i W2K) Pokaż ikonę w obszarze powiadomień podczas połączenia. Po zaznaczeniu pola wyboru przy tej opcji na pasku zadań pojawia się ikona opisująca stan połączenia. Oszczędzi Ci czołgania się po podłodze, żeby sprawdzić, czy kabel jest prawidłowo przyłączony do karty sieciowej komputera.

Podsumowując: jeśli po IPCONFIG lub WINIPCFG zobaczysz 0.0.0.0 lub np. 169.254.2.154, to należy sprawdzić działanie i możliwość komunikacji z komputerem przydzielającym Ci adresy IP (w przypadku SDI i udostępniania połączenia internetowego w sieci lokalnej będzie to maszyna, do której podłączony jest modem).

PING to podstawa

Po ustaleniu własnego adresu IP możesz rozpocząć kolejne testy. Teraz pora na polecenie PING. Dzięki niemu szybko się zorientujesz, w którą stronę powinny zmierzać dalsze działania. PING wysyła do wskazanego w parametrze komputera żądanie odpowiedzi (echa). Potwierdzenie otrzymania lub nieotrzymania echa jest wyświetlane użytkownikowi.

Najczęściej przekazywane przez PING komunikaty to: "Odpowiedź z adresu IP...", "Upłynął limit czasu żądania" lub "Host docelowy jest nieosiągalny". Każda z odpowiedzi zawiera cenne dane. Rezultat typu: "Odpowiedź z 212.191.200.48: bajtów=32 czas=17ms TTL=122" informuje, że pingowany host działa i odpowiedział w ciągu 17 milisekund (wartość TTL określa, jak długo pakiet może krążyć w sieci; dla systemów Windows NT/2000/XP domyślnie wynosi 128). Z kolei: "Upłynął limit czasu żądania" oznacza, że testowany host nie odpowiedział w określonym czasie (dla Windows XP domyślnie to 4 sekundy). Taki komunikat wskazuje najczęściej, że komputer, który był odbiorcą pakietu, nie jest obecny w sieci lub połączenie z nim nie może zostać nawiązane (np. przerwa w okablowaniu). Jeśli chcesz zwiększyć czas odpowiedzi, wydaj polecenie PING z parametrem -w. Komunikat "Host docelowy jest nieosiągalny" oznacza, że nie można określić trasy (drogi) pakietu do celu. W tym wypadku przyjrzyj się polu Domyślna brama (w parametrach protokołu TCP/IP) i sprawdź, czy jest tam wpisany poprawny adres routera. Potem należałoby ustalić poprawność wpisów w tabelach routingu komputera lokalnego oraz routera.

Pełną listę komunikatów, które mogą być przenoszone przez protokół ICMP wykorzystywany na potrzeby polecenia PING, zawiera dokument RFC 792, dostępny np. na stronie www.rfc-editor.org/ .